Lista tematów z języka polskiego do części ustnej egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2005/2006

1. Obrzędy i obyczaje ludowe w literaturze – omów sposoby ich przedstawiania i funkcje w wybranych utworach.

2. Satyryczny obraz społeczeństwa polskiego w wybranych utworach literackich. Przeanalizuj sposoby tworzenia takiego obrazu.

3. Idealiści i marzyciele w literaturze polskiej. Scharakteryzuj sposoby kreowania takich bohaterów w utworach z różnych epok.

4. Ukaż różnorodne portrety kobiet w literaturze wybranych epok.

5. Różne oblicza Boga w literaturze polskiej. Omów problem analizując wybrane utwory 2 -3 epok literackich.

6. „Tragedia jest tam, gdzie jest wybór”. Przedstaw motyw wyboru bohaterów utworów literackich na podstawie 2 -3 epok.

7. „Wędrówką życie jest człowieka”. Omów temat przywołując materiał literacki różnych epok.

8. Motyw maryjny w różnych dziedzinach sztuki. Przedstaw na wybranych przykładach.

9. Wieś – polska arkadia. Scharakteryzuj obrazy wsi polskiej w wybranych utworach 2 -3 epok literackich.

10. Miejsce listu w utworach literackich. Analizując właściwie dobrane przykłady literackie, przedstaw sposoby wykorzystywania listu w dziele literackim i omów jego rolę.

11. Różnorodne ujęcia motywu rodziny w literaturze. Analizując problem odwołaj się do wybranych przykładów.

12. Dziecko jako bohater dzieła literackiego. Przedstaw sposoby ujęcia tego motywu na wybranych przykładach.

13. Kobieta – jej kreacja, problemy i pragnienia. Omów na przykładach wybranych utworów.

14. Różne sposoby prezentowania konfliktu pokoleń literaturze. Przedstaw, analizując wybrane utwory.

15. Młodzi wobec wyzwań swoich czasów. Przedstaw różne postawy młodego pokolenia na podstawie wybranych utworów literackich XIX i XX wieku.

16. Dawna kultura zapisana w języku. Przedstaw zagadnienie analizując wybrane przykłady.

17. Zjawy, duchy, sny, wizje, … Jaką funkcję pełnią w utworach literackich różnych epok? Omów na wybranych przykładach.

18. Źródła i sens buntu bohaterów literackich. Przeanalizuj wybrane utwory.

19. Wygnaniec, ciekawy świata, pielgrzym, poszukiwacz sensu życia. Omów motyw wędrowca w wybranych utworach literackich.

20. Motyw franciszkański w literaturze. Przywołując właściwe przykłady, omów jego funkcję i sposób funkcjonowania w utworach różnych epok.

21. O przyrodzie inaczej niż na lekcjach biologii. Omów funkcjonowanie motywu natury w poezji ks. Jana Twardowskiego.

22. Dawniejsze i współczesne wzorce rodziny. Analizując problem, odwołaj się do wybranych przykładów z literatury i filmu.

23. Moje „przygody człowieka myślącego” – przedstaw swoje fascynacje literackie, analizując wybrane przykłady.

24. Wizerunek śmierci. Przedstaw jego funkcjonowanie w literaturze.

25. Wizja Sądu Ostatecznego w literaturze i malarstwie. Omów, analizując wybrane przykłady.

26. Zaświaty w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Przedstaw na wybranych przykładach.

27. Słowa „memento mori” uczyń kluczem do odczytania wybranych tekstów kultury.

28. Ukaż postaci pielgrzymów analizując odpowiednie przykłady 2–3 epok literackich.

29. Tragizm jako kategoria estetyczna i egzystencjalna. Omów, analizując teksty literackie różnych epok.

30. Człowiek XX wieku w systemach totalitarnych – faszyzmu i stalinizmu. Omów problem, interpretując stosowne utwory (np. Borowski, Czapski, Grudziński, Moczarski, Nałkowska i inni).

31. Historia jako inspiracja literatury i malarstwa (np. Sienkiewicza i Matejki lub innych). Analizując, porównaj wybrane dzieła.

32. „Człowiek nie może żyć bez miłości”. Rozważ myśl Jana Pawła II, odwołując się do wybranych dzieł literackich i własnych przemyśleń.

33. Dzieło literackie a jego filmowa adaptacja. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów.

34. Na wybranych przykładach ukaż związek między baśniami, legendami i innymi przekazami ludowymi a literaturą fantastyczną.

35. Inspiracje średniowieczne w literaturze i sztuce. Omów, analizując wybrane przykłady.

36. Motywy biblijne jako temat różnych dziedzin sztuki. Przedstaw zjawisko, analizując wybrane utwory (literackie i z innych dziedzin sztuki).

37. Motyw powstania (np. styczniowego, listopadowego, warszawskiego) w malarstwie i utworach literackich i/lub filmie. Omów, analizując wybrane przykłady.

38. Którą z adaptacji filmowych znanych klasyków uważasz za najbardziej udaną? Uzasadnij swój sąd, analizując wybrane przykłady.

39. Wielcy kochankowie. Przedstaw ich kreacje literackie i filmowe.

40. Postać kobiety fatalnej w literaturze polskiego pozytywizmu, Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Omów, analizując wybrane przykłady.

41. Ukaż różne oblicza miłości w twórczości A. Mickiewicza i A. Fredry.

42. Poczynając od „Antygony” Sofoklesa, omów wyobrażenia o winie i karze w wybranych utworach literackich 2 – 3 epok.

43. Moralna odpowiedzialność jednostki za swe czyny. Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów literackich i filmowych.

44. „Mickiewicz a Słowacki – walka na pióra”. Omów temat, przywołując odpowiednie dobrane utwory.

45. Bohaterowie narodów i sposób ich kreacji w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów.

46. Literatura faktu. Dokonaj analizy i interpretacji tego zjawiska kulturowego XX wieku na wybranych przykładach.

47. Dekalog „człowieka wojny”. Przedstaw swoje rozważania na temat losów bohaterów literackich wybranych utworów.

48. Przedstaw kreacje bohaterów, którzy doświadczyli okrucieństwa II wojny światowej i próbują odbudować świat wartości.

49. „Jej wiersze mają ton całkowicie własny”. Zinterpretuj tę myśl krytyka w oparciu o wybrane utwory Wisławy Szymborskiej i innych poetów XX wieku.

50. Tren jako gatunek literacki. Omów ewolucję gatunku, analizując przykłady różnych epok.

51. Obraz Żyda w literaturze polskiej. Przedstaw problem, analizując wybrane przykłady.

52. Toposy, metafory i obrazy świata w literaturze staropolskiej. Analiza przykładów, wnioski.

53. Motyw vanitas w literaturze polskiej i obcej. Omów problem, analizując celowo wybrane teksty z różnych epok.

54. Ślady wątków biograficznych w twórczości pisarza; omówienie na przykładzie analizy utworów wybranego autora.

55. Emigrant jako bohater literacki. Przedstaw problem, analizując utwory z różnych epok.

56. To się czyta dzisiaj – modni pisarze, modne książki. Omów – na przykładzie dwóch lub trzech twórców spoza szkolnego kanonu – przyczyny popularności niektórych autorów i książek. Sformułuj własną opinię na ten temat (Wharton, Coelho, Caroll, Libera, Pilch i in.).

57. Motyw wędrówki w literaturze. Przywołując utwory z różnych epok, omów temat.

58. Miłość jako temat i jako problem w literaturze XIX i XX wieku. Interpretacja wybranych utworów literackich.

59. Barokowe ideały piękna w literaturze, malarstwie i architekturze. Omów na celowo wybranych tekstach literackich i dziełach kultury; uwzględnij, jeżeli to możliwe, zabytki architektoniczne swojego regionu.

60. Motywy religijne w literaturze, malarstwie, rzeźbie, filmie. Analiza i interpretacja różnych tekstów literackich i kultury na przykładzie wybranego motywu (np. stworzenie świata, narodzenie i dzieciństwo Chrystusa, pieta itp.).

61. Portrety kobiet i mężczyzn w literaturze, malarstwie i rzeźbie. Omówienie zmieniającego się kanonu piękna i kategorii estetycznych w sztuce; analiza celowo wybranych tekstów.

62. Barokowy koncept w malarstwie i poezji. Omów charakterystyczne cechy, analizując teksty literackie i obrazy.

63. Antyk i Biblia jako źródło motywów w literaturze i malarstwie. Omów zagadnienie, analizując przykłady z dwóch wybranych epok.

64. Motyw Stabat Mater Dolorosa w literaturze, malarstwie i rzeźbie. Przedstaw i omów, analizując wybrane przykłady.

65. Koniec i początek – wizja stworzenia świata i jego zagłady w literaturze, malarstwie i filmie. Omów problem, analizując właściwe przykłady.

66. Różne przykłady funkcjonowania tradycji homeryckiej w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach.

67. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza (np. J. Kochanowskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego, A. Wata, F. Dostojewskiego, F. Kafki, M. Bułhakowa). Przeanalizuj problem, odwołując się do wybranych przykładów.

68. Sposoby kreowania przestrzeni i czasu w twórczości Brunona Schulza. Przedstaw na wybranych przykładach.

69. Dekalog bohaterów Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Rozwiń temat, odwołując się do wybranych przykładów.

70. Biografia poety romantycznego jako tworzywo literackie. Omów problem na wybranych przykładach.

71. Prawda historyczna a fikcja literacka. Omów problem na przykładzie dwóch – trzech wybranych utworów literackich różnych epok.

72. Przedstaw portrety młodych żon i kawalerów oraz omów ich funkcje w literaturze polskiej.

73. Dokonując analizy wybranych przykładów, rozważ czy polski dramat romantyczny stworzył swój typ bohatera.

74. „Kobiety o kobietach” w świetle polskiej literatury współczesnej. Omówienie i analiza wybranych przykładów.

75. Współczesna literatura i sztuka wobec ludzkiego cierpienia. Omów funkcjonowanie tego motywu, odwołując się do wybranych przykładów.

76. Funkcje stylizacji modlitewnych w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.

77. Zapożyczenia językowe. Omów problem i oceń zasadność najnowszych zapożyczeń w języku polskim.

78. Różne obrazy przyrody w literaturze. Przedstaw sposoby ich kreowania i funkcje w wybranych utworach.

79. Katastroficzne wizje i obrazy zagłady w dziełach literackich i filmowych (analiza wybranych dzieł).

80. Metamorfoza bohatera i jej sens w literaturze. Omów na przykładach wybranych utworów.

81. Duchy, zjawy, diabły w literaturze i sztuce. Na wybranych przykładach z różnych epok omów sposoby ich kreacji oraz pełnione funkcje.

82. Motyw domu w literaturze polskiej. Rozważ temat na wybranych przykładach, począwszy od twórczości Mikołaja Reja, po „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego.

83. Literackie portrety człowieka zlagrowanego i złagrowanego. Ukaż i skomentuj wybrane przykłady.

84. Portret sarmaty w literaturze baroku i oświecenia. Porównaj sposoby przedstawienia go, analizując wybrane przykłady.

85. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i wskaż ich funkcje na przykładzie literatury współczesnej.

86. Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.

87. Bohaterowie filmowi i literaccy w poszukiwaniu prawdy o sobie. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów.

88. Krajobraz tatrzański w literaturze i malarstwie Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Opracowały:

mgr Renata Kołak,

mgr Małgorzata Durek